Yıl 2018, Cilt 8, Sayı 16, Sayfalar 465 - 476 2018-10-01

TERMINAL AND INSTRUMENTAL VALUES IN AL-FARABI’S AL-MADINA AL-FADILA (PERFECT STATE)
FARABİ’NİN FÂZIL ŞEHİR’İNDE AMAÇ VE ARAÇ DEĞERLER

Mehmet YAZICI [1]

31 54

Farabi is one of the most outstanding philosophers of school of thought that he supported and Islamic Civilization in his age. His most well-known work is “alMadina al-Fadila” with its common use, which is accepted as a utopia work. The aim of this paper is to evaluate the book of Farabi, al-Madina al-Fadila in the context of terminal and instrumental values that take place in the inventory of Milton Rokeach who is an American social psychologist and comes from a Jewish family. With a specific evaluation, it is tried to determine what kind of values that is what kind of statements of human aspirations are addressed in this work.   After the evaluations, it was found that, Farabi focuses on “mature love”, “wisdom”, “helpful”, and “responsible” values and mostly states the values that the leader of al-Madina al-Fadila (Perfect State) must have.

Farabi (ö.339/950), yaşadığı devirde mensubu olduğu İslam medeniyetinin ve savunduğu düşünce ekolünün en seçkin düşünürlerden biridir. Onun en çok bilinen temel eseri ise yaygın adıyla “el-Medinetü’l Fâzıla” (Fâzıl Şehir)’dir. Farabi’nin bu eseri, ütopya eser olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmanın amacı, Farabi’nin el-Medinetü’l Fâzıla isimli eserini Polonyalı Yahudi bir ailenin çocuğu olan Amerikalı sosyal psikoloji uzmanı Milton Rokeach (1918-1988)’ın gerçekleştirdiği “The Rokeach Value Survey (RVS)” envanterinde yer alan amaç ve araç değerler bağlamında okumaya tâbi tutmaktır. Belli bir usule ve düşünceye göre gerçekleştirilen bu okumayla Farabi’nin, bir ütopya olan bu eserinde hangi değerleri, yani insan özlemlerinin hangi ifadelerini ön plana çıkardığı saptanmaktadır. Yapılan değerlendirmeden Farabi’nin, “gerçek sevgi” ve “bilgelik/hikmet” ile “yardımsever” ve “sorumlu” değerlerini sıklıkla vurguladığı ve daha çok Fâzıl Şehir liderinin (reisinin) sahip olması gerektiği değerler üzerinde durduğu sonuçlarına varılmıştır. 

  • AKBABA-ALTUN, Sadegül. (2003), “Eğitim Yönetimi ve Değerler”, Değerler Eğitimi Dergisi, 1 (1), 7-18.
  • BİLGİN, Nuri (2003), Sosyal Psikoloji Sözlüğü, kavramlar, Yaklaşımlar, İstanbul, Bağlam Yayınları.
  • COŞKUN, İsmail (2004), Ütopya ve Kent, İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Cilt: 3-Sayı: 9.
  • ÇALIŞKUR, Ayşem ve ASLAN, A. Esra (2013), “Rokeach Değerler Envanteri Güvenirlilik ve Geçerlilik Çalışması”, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt: 16 - Sayı: 29.
  • DANIŞMAN, Nafiz (1989), “Önsöz”, Farabi, el- Medinetü’l Fâzıla, çev. Nafiz Danışman, Ankara, MEB Yayınları
  • FARABİ (1989), el- Medinetü’l Fâzıla, çev. Nafiz Danışman, Ankara: MEB Yayınları İslâm Klasikleri
  • GÜNGÖR, Erol (2010), Değerler Psikolojisi Üzerinde Araştırmalar, İstanbul, Ötüken Yayınları.
  • http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_bts&arama=kelime&guid=TDK.GTS.5ac373418f88b4.05100854 (erişim tarihi: 03.04.2018).
  • KAPLAN, Mehmet (1985), Şiir Tahlilleri, İstanbul, Dergah Yayınları.
  • KAYA, Mahmut (1995), “Fârâbi”, DİA, cilt 12 İstanbul, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  • KAYA, Mahmut, “el-Medinetü’l Fâzıla”, DİA, cilt 28, Ankara, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  • KESKİN, Yusuf (2016). “Değer Sınıflaması Üzerine Aksiyonel Bir Deneme / An Actional Study on Value Classification”, TURKISH STUDIES -International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic-, ISSN: 1308-2140, (Prof. Dr. Hayati Akyol Armağanı), Volume 11/3 Winter 2016, ANKARA/TURKEY.
  • KUŞDİL, M. E. ve KAĞITÇIBAŞI, Ç. (2000). “Türk Öğretmenlerinin Değer Yönelimleri ve Scwartz Değer Kuramı”, Türk Psikoloji Dergisi, Sayı:45, 59-76.
  • MEHMEDOĞLU, Ali Ulvi (2007), “Üniversite Öğrencilerinin Değer Yönelimleri ve Dindarlık”, Değerler ve Eğitimi, Editör. Recep Kaymakcan vd. İstanbul, DEM/Değerler Eğitimi Merkezi Yayınları.
  • OMAY, Murad (2009), “Ütopya Üzerine Genel Bir İnceleme”, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Dergisi, 3. Dizi, 18. Sayı, 2009/1, 1-14.
  • OUTHWAİTE, William (2008), Modern Toplumsal Düşünce Sözlüğü, İstanbul, İletişim Yayınları.
  • YAZICI, Mehmet (2014), “Değerler ve Toplumsal Yapıda Sosyal Değerlerin Yeri”, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, cilt: 24, Sayı: 1.
  • YİĞİTTİR, Süleyman ve ÖCAL, Adem (2010). “İlköğretim 6. Sınıf Öğrencilerinin Değer Yönelimleri”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24, 407-416.
Birincil Dil tr
Konular Sosyoloji
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-0671-6769
Yazar: Mehmet YAZICI (Sorumlu Yazar)
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { busbed420482, journal = {Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi}, issn = {1309-6672}, eissn = {2618-6322}, address = {Bingöl Üniversitesi}, year = {2018}, volume = {8}, pages = {465 - 476}, doi = {10.29029/busbed.420482}, title = {FARABİ’NİN FÂZIL ŞEHİR’İNDE AMAÇ VE ARAÇ DEĞERLER}, key = {cite}, author = {YAZICI, Mehmet} }
APA YAZICI, M . (2018). FARABİ’NİN FÂZIL ŞEHİR’İNDE AMAÇ VE ARAÇ DEĞERLER. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8 (16), 465-476. DOI: 10.29029/busbed.420482
MLA YAZICI, M . "FARABİ’NİN FÂZIL ŞEHİR’İNDE AMAÇ VE ARAÇ DEĞERLER". Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 8 (2018): 465-476 <http://busbed.bingol.edu.tr/issue/39173/420482>
Chicago YAZICI, M . "FARABİ’NİN FÂZIL ŞEHİR’İNDE AMAÇ VE ARAÇ DEĞERLER". Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 8 (2018): 465-476
RIS TY - JOUR T1 - FARABİ’NİN FÂZIL ŞEHİR’İNDE AMAÇ VE ARAÇ DEĞERLER AU - Mehmet YAZICI Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.29029/busbed.420482 DO - 10.29029/busbed.420482 T2 - Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 465 EP - 476 VL - 8 IS - 16 SN - 1309-6672-2618-6322 M3 - doi: 10.29029/busbed.420482 UR - http://dx.doi.org/10.29029/busbed.420482 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi FARABİ’NİN FÂZIL ŞEHİR’İNDE AMAÇ VE ARAÇ DEĞERLER %A Mehmet YAZICI %T FARABİ’NİN FÂZIL ŞEHİR’İNDE AMAÇ VE ARAÇ DEĞERLER %D 2018 %J Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi %P 1309-6672-2618-6322 %V 8 %N 16 %R doi: 10.29029/busbed.420482 %U 10.29029/busbed.420482
ISNAD YAZICI, Mehmet . "FARABİ’NİN FÂZIL ŞEHİR’İNDE AMAÇ VE ARAÇ DEĞERLER". Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 8 / 16 (Ekim 2018): 465-476. http://dx.doi.org/10.29029/busbed.420482