Araştırma Makalesi
BibTex RIS Kaynak Göster

Ömer Seyfettin’in Dil Yazılarındaki Düşünceleri ve Yansımaları

Yıl 2021, Sayı: 11 / Ömer Seyfettin Anı Sayısı, 364 - 388, 20.07.2021

Öz

Türkçeleşme, öz Türkçe, dilde sadeleşme denilince hemen hemen herkesin aklına hâlâ Ömer Seyfettin gelmektedir. Ömer Seyfettin, Türk dili ile ilgili yazdıklarıyla büyük dönüşümleri başlatan öncü ve yenilikçi bir kişidir. Kâşgarlı Mahmut, Ali Şir Nevai, Karamanoğlu Mehmet Bey çizgisini devam ettiren önemli bir bilgindir. Eski ve Türkçe olmayan yaygın ifadeleri kullananları “Enderuncu” olarak niteleyen yazar, Türkçeleşmiş ve Türkçe içerisinde yaygınlık kazanmış sözcüklere değil Türkçeleşmemiş yabancı sözcüklere karşı çıkmış, dilde ve edebiyatta millî benliğe dönüşü başlatan kişi olmuştur. Prof. Dr. Hülya Argunşah, Ömer Seyfettin’in bütün eserlerinin asıl biçimlerine kavuşturulması için çok emek vererek metinlerin aslına ulaşmış, yazıların genel olarak süreli yayınlarda yayımlanması, birden fazla takma isim, imza ve rumuz kullanılması gibi birçok zorlukla karşı karşıya kalmasına rağmen yazarın makale ve fıkralarını bir araya getirmiş, külliyatın üçüncü cildi olarak yayınlamıştır. Bu yazıda ise Hülya Argunşah’ın hazırladığı “Makaleler-Ömer Seyfettin” (2020) adlı titiz çalışmadan da yararlanarak yazıları tek tek gözden geçirildi, zaman dizimsel olarak bu yazılar sıralandı, yazılarda anlatılanlar açıklandı. Yazarın dille ilgili yazılarındaki düşüncelerini esas alarak yazarın tespit ve uyarılarının ne kadar dikkate alındığını, yazarın düşüncelerinin bugünkü Türkçe veya Türkçenin gelişimi üzerindeki etkilerini, o yıllardan bugünlere Türkçede nelerin değişip nelerin değişmediğini ve Türk dilinin bugünkü durumunu ortaya koymaya çalışılacaktır.

Kaynakça

  • Arai, Masami (1994). Jön Türk Dönemi Türk Milliyetçiliği, (Çeviren Tansel Demirel), İstanbul: İletişim Yayınları.
  • Korkmaz, Zeynep (1992): Atatürk ve Türk Dili - Belgeler, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • Orkun, Hüseyin Namık (1977). Türkçülüğün Tarihi, İstanbul: Köymen Yayınları.
  • Öksüz, Yusuf Ziya (1995). Türkçenin Sadeleşme Tarihi, Genç Kalemler ve Yeni Lisan Hareketi, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • Ömer Seyfettin (2106). Bütün Nesirleri (Fıkralar, Makaleler, Mektuplar ve Çeviriler), (Haz. Nazım Hikmet Polat), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • Ömer Seyfettin (2016). Balkan Harbi Hatıraları, (Hazırlayan: Tahsin Yıldırım), (3. bsk.), İstanbul: DBY Yayınları.
  • Ömer Seyfettin (2020). Hikâyeler I (Hazırlayan: Hülya Argunşah), İstanbul: Dergâh Yayınları.
  • Ömer Seyfettin (2020). Hikâyeler II (Hazırlayan: Hülya Argunşah), İstanbul: Dergâh Yayınları.
  • Ömer Seyfettin (2020). Makaleler (Hazırlayan: Hülya Argunşah), İstanbul: Dergâh Yayınları.
  • Ünaydın, Ruşen Eşref (1918). Diyorlar ki, İstanbul: Dersaadet: Kanaat Matbaası.

Ömer Seyfettin’in Dil Yazılarındaki Düşünceleri ve Yansımaları

Yıl 2021, Sayı: 11 / Ömer Seyfettin Anı Sayısı, 364 - 388, 20.07.2021

Öz

Türkçeleşme, öz Türkçe, dilde sadeleşme denilince hemen hemen herkesin aklına hâlâ Ömer Seyfettin gelmektedir. Ömer Seyfettin, Türk dili ile ilgili yazdıklarıyla büyük dönüşümleri başlatan öncü ve yenilikçi bir kişidir. Kâşgarlı Mahmut, Ali Şir Nevai, Karamanoğlu Mehmet Bey çizgisini devam ettiren önemli bir bilgindir. Eski ve Türkçe olmayan yaygın ifadeleri kullananları “Enderuncu” olarak niteleyen yazar, Türkçeleşmiş ve Türkçe içerisinde yaygınlık kazanmış sözcüklere değil Türkçeleşmemiş yabancı sözcüklere karşı çıkmış, dilde ve edebiyatta millî benliğe dönüşü başlatan kişi olmuştur. Prof. Dr. Hülya Argunşah, Ömer Seyfettin’in bütün eserlerinin asıl biçimlerine kavuşturulması için çok emek vererek metinlerin aslına ulaşmış, yazıların genel olarak süreli yayınlarda yayımlanması, birden fazla takma isim, imza ve rumuz kullanılması gibi birçok zorlukla karşı karşıya kalmasına rağmen yazarın makale ve fıkralarını bir araya getirmiş, külliyatın üçüncü cildi olarak yayınlamıştır. Bu yazıda ise Hülya Argunşah’ın hazırladığı “Makaleler-Ömer Seyfettin” (2020) adlı titiz çalışmadan da yararlanarak yazıları tek tek gözden geçirildi, zaman dizimsel olarak bu yazılar sıralandı, yazılarda anlatılanlar açıklandı. Yazarın dille ilgili yazılarındaki düşüncelerini esas alarak yazarın tespit ve uyarılarının ne kadar dikkate alındığını, yazarın düşüncelerinin bugünkü Türkçe veya Türkçenin gelişimi üzerindeki etkilerini, o yıllardan bugünlere Türkçede nelerin değişip nelerin değişmediğini ve Türk dilinin bugünkü durumunu ortaya koymaya çalışılacaktır.

Kaynakça

  • Arai, Masami (1994). Jön Türk Dönemi Türk Milliyetçiliği, (Çeviren Tansel Demirel), İstanbul: İletişim Yayınları.
  • Korkmaz, Zeynep (1992): Atatürk ve Türk Dili - Belgeler, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • Orkun, Hüseyin Namık (1977). Türkçülüğün Tarihi, İstanbul: Köymen Yayınları.
  • Öksüz, Yusuf Ziya (1995). Türkçenin Sadeleşme Tarihi, Genç Kalemler ve Yeni Lisan Hareketi, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • Ömer Seyfettin (2106). Bütün Nesirleri (Fıkralar, Makaleler, Mektuplar ve Çeviriler), (Haz. Nazım Hikmet Polat), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • Ömer Seyfettin (2016). Balkan Harbi Hatıraları, (Hazırlayan: Tahsin Yıldırım), (3. bsk.), İstanbul: DBY Yayınları.
  • Ömer Seyfettin (2020). Hikâyeler I (Hazırlayan: Hülya Argunşah), İstanbul: Dergâh Yayınları.
  • Ömer Seyfettin (2020). Hikâyeler II (Hazırlayan: Hülya Argunşah), İstanbul: Dergâh Yayınları.
  • Ömer Seyfettin (2020). Makaleler (Hazırlayan: Hülya Argunşah), İstanbul: Dergâh Yayınları.
  • Ünaydın, Ruşen Eşref (1918). Diyorlar ki, İstanbul: Dersaadet: Kanaat Matbaası.
Toplam 10 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Sanat ve Edebiyat
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Kürşat Efe 0000-0002-3856-718X

Yayımlanma Tarihi 20 Temmuz 2021
Gönderilme Tarihi 21 Haziran 2021
Yayımlandığı Sayı Yıl 2021 Sayı: 11 / Ömer Seyfettin Anı Sayısı

Kaynak Göster

Chicago Efe, Kürşat. “Ömer Seyfettin’in Dil Yazılarındaki Düşünceleri Ve Yansımaları”. KARE, sy. 11 / Ömer Seyfettin Anı Sayısı (Temmuz 2021): 364-88. https://doi.org/10.38060/kare.955223.

30137 Bu eser Creative Commons Atıf-GayriTicari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

16509   16510  16511  16512


NOT: DİZİN BİLGİLERİ İÇİN LOGOLARA TIKLAYINIZ.