Year 2019, Volume 9, Issue 17, Pages 587 - 604 2019-04-23

İŞLEMSEL VE İLİŞKİSEL PSİKOLOJİK SÖZLEŞMENİN İŞGÖRENLERİN POZİTİF SES DAVRANIŞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİNE YÖNELİK AMPİRİK BİR ARAŞTIRMA
THE EFFECT OF TRANSACTIONAL AND RELATIONAL PSYCHOLOGICAL CONTRACT ON POSITIVE VOICE BEHAVIOR: A RESEARCH

Mutlu TOKMAK [1]

12 51

İşgörenler ile çalıştıkları kurum arasında karşılıklı beklentilerden oluşan, sözlü ve yazılı olarak ifade edilmemiş örtülü anlaşmalar, psikolojik sözleşme olarak ifade edilmektedir. İşgörenlerin içerisinde bulundukları kurum ile ilgili destekleyici ve yapıcı görüşlerini paylaşması ise pozitif ses davranışının unsurlarıdır. Bu çalışmada, psikolojik sözleşme ile pozitif ses davranışı arasındaki ilişki araştırılmaktadır. Ayrıca psikolojik sözleşme unsurlarının destekleyici ve yapıcı ses üzerindeki etkisi de araştırmada incelenmektedir.

Araştırmanın amacına uygun olarak geliştirilen hipotezlerin test edilmesi için korelasyon ve regresyon analizi gerçekleştirilmiştir. Analiz sonucunda, psikolojik sözleşme ile pozitif ses davranışı arasında %47 düzeyinde ilişki olduğu tespit edilmiştir. Psikolojik sözleşme boyutlarının destekleyici ses davranışını yaklaşık %21 oranında, yapıcı ses davranışını ise yaklaşık %23 oranında etkilediği görülmüştür. 

Confidential agreements which consist of mutual expectations between the employees and the institutions they work with, which are not expressed orally and in writing, are expressed as psychological agreements. Employees share their supportive and constructive views on the institution they are in. They are the elements of positive voice behavior. In this study, the relationship between psychological contract and positive voice behavior is investigated. In addition, the effects of psychological contracting elements on supportive and constructive voice are examined in the study.

Correlation and regression analysis were performed to test the hypotheses developed for the purpose of the study. As a result of the analysis, it was found that there was a 47% relationship between psychological contract and positive voice behavior. It was observed that the dimensions of the psychological contract affected the supportive voice behavior by approximately 21% and the constructive voice behavior by 23%.

  • AKYÜZ, N. E. (2014). Psikolojik Sözleşme ile Örgütsel Özdeşleşme Arasındaki İlişki: Ankara PTT Başmüdürlüğü Örneği, (Yüksek Lisans Tezi), Aksaray: Aksaray Üniversitesi.
  • ARMSTRONG, M., & Taylor, S. (2014). Armstrong's Handbook of Human Resource Management Practice, United Kingdom: Kogan Page Publishers.
  • ASLAN, F. K.& Boylu, Y. (2014). “Örgütsel Sinizm ve Psikolojik Sözleşme İhlali Arasındaki İlişkiyi Belirlemeye Yönelik Bir Araştırma”, Journal of Recreation and Tourism Research. 1(2), ss. 33-45.
  • AYDIN, R. (2016). Otel İşletmelerinde Psikolojik Sözleşmeler ve İşgörenlerin İşe Yönelik Tutumları Üzerindeki Etkisi: Antalya 5 Yıldızlı Otel İşletmelerinde Bir Araştırma, (Doktora Tezi), Aydın: Adnan Menderes Üniversitesi.
  • BASHIR, S., & Nasir, M. (2013). “Breach of Psychological Contract, Organizational Cynicism and Union Commitment: A Study of Hospitality Industry in Pakistan”, International Journal of Hospitality Management, 34, pp. 61-65.
  • BAŞARAN, R. (2016). Çalışanların Örgütsel Tutum ve Davranışlarının İş Performansı ve İşten Ayrılma Niyeti Üzerine Etkisi: Psikolojik Sözleşmelerin Aracılık Rolü, (Doktora Tezi), İstanbul: Beykent Üniversitesi.
  • BOTERO, I. C., & Van Dyne, L. (2009). “Employee Voice Behavior: Interactive Effects of LMX and Power Distance in The United States and Colombia”, Management Communication Quarterly, 23(1), pp. 84-104.
  • BRINSFIELD, C. T., Edwards, M. S. & Greenberg, J. (2009). “Voice and Silence in Organizations: Historical Review And Current Conceptualizations”, Voice And Silence in Organizations, 1, pp. 1-33.
  • CENG, C. Y. (2011). Research on The Impact of Knowledge Workers' Psychological Contract Violation on their Voice Behavior, (Master Thesis) China: South China University of Technology.
  • CHENG, J. W., Lu, K. M., Chang, Y. Y., & Johnstone, S. (2013). “Voice Behavior and Work Engagement: The Moderating Role of Supervisor‐Attributed Motives”, Asia Pacific Journal of Human Resources, 51(1), pp. 81-102.
  • CONSTANTIN, E. C. & Baias, C. C. (2015). “Employee Voice Key Factor in Internal Communication”, Procedia-Social and Behavioral Sciences, 191, pp. 975-978.
  • CONWAY, N., & Briner, R. B. (2005). Understanding Psychological Contracts at Work: A Critical Evaluation of Theory and Research, New York: Oxford University Press.
  • ÇANKIR, B. (2016). “Çalışanlarda Pozitif Ses Çıkartma Davranışı Nasıl Oluşur? Örgütsel Güven, Psikolojik Sözleşme İhlali, Lider-Üye Etkileşimi ile Pozitif Ses Çıkartma Davranışı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”, Kırklareli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(2), ss. 1-12.
  • DERİN, N. (2017). “İşyerinde Kişiler Arası Güven ile İşgören Sesliliği Arasındaki İlişkide Psikolojik Rahatlığın Aracılık Rolü”, Yönetim Bilimleri Dergisi, 15(30), ss. 51-68.
  • DETERT, J. R., & Burris, E. R. (2007). “Leadership Behavior and Employee Voice: is The Door Really Open?”, Academy of Management Journal, 50(4), pp. 869-884.
  • DİKİLİ, A., & Bayraktaroğlu, S. (2013). “Psikolojik Sözleşme ile İş Tatmini İlişkisine Yönelik Bir Araştırma”, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 8(2), ss. 205-227
  • DOĞAN, S., & Demiral, Ö. (2009). “Örgütsel Bağlılığın Sağlanmasında Personel Güçlendirme ve Psikolojik Sözleşmenin Etkisine İlişkin Bir Araştırma”, Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (32), ss. 47-80.
  • EPITROPAKI, O. (2013). “A Multi‐Level Investigation of Psychological Contract Breach and Organizational Identification through the Lens of Perceived Organizational Membership: Testing A Moderated–Mediated Model”, Journal of Organizational Behavior, 34(1), pp. 65-86.
  • ERDEM, H. (2016). “Özel Banka Çalışanlarında Psikolojik Sözleşme İhlalleri İle Örgütsel Adalet Etkileşimi: Elazığ İlinde Bir Araştırma”, İşletme Araştırmaları Dergisi, 8(1), ss. 1-18.
  • ERYEŞİL, K. (2018). Algılanan Örgütsel Adaletin Örgütsel Muhalefet Üzerindeki Etkisinde Çalışan Sesliliğinin Rolü: Bankacılık Sektöründe Bir Araştırma, (Doktora Tezi), Konya: Selçuk Üniversitesi.
  • FREESE, C., Schalk, R., & Croon, M. (2011). “The Impact of Organizational Changes on Psychological Contracts: A Longitudinal Study”, Personnel Review, 40(4), pp. 404-422.
  • GAO, L., Janssen, O., & Shi, K. (2011). “Leader Trust and Employee Voice: The Moderating Role of Empowering Leader Behaviors”, The Leadership Quarterly, 22(4), pp. 787-798.
  • HIRSCHMAN, A. (1970). Exit, Voice and Loyalty: Responses to Decline in Firms, Organizations, and State, Cambridge: Harvard University Press.
  • HSIUNG, H. H. (2012). “Authentic Leadership and Employee Voice Behavior: A Multi-Level Psychological Process”, Journal of Business Ethics, 107(3), pp. 349-361.
  • JOHNSON, J. L., & O'Leary‐Kelly, A. M. (2003). “The Effects of Psychological Contract Breach and Organizational Cynicism: Not all Social Exchange Violations are Created Equal”, Journal of Organizational Behavior, 24(5), pp. 627-647.
  • KALAYCI, Ş., (2008), SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri, (3.Baskı), Ankara: Asil Yayın Dağıtım.
  • KARCIOĞLU, F., & Türker, E. (2010). “Psikolojik Sözleşme ile Örgütsel Bağlılık İlişkisi: Sağlık Çalışanları Üzerine Bir Uygulama”, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 24(2), ss. 121-140.
  • KICKUL, J. R., Neuman, G., Parker, C., & Finkl, J. (2001). “Settling the Score: The Role of Organizational Justice in the Relationship between Psychological Contract Breach and Anticitizenship Behavior”, Employee Responsibilities and Rights Journal, 13(2), pp. 77-93.
  • KNIGHTS, J. A., & Kennedy, B. J. (2005). “Psychological Contract Violation: Impacts on Job Satisfaction and Organizational Commitment among Australian Senior Public Servants”, Applied HRM Research, 10(2), pp. 57-72.
  • KOTTER, J. P. (1973). “The Psychological Contract: Managing the Joining-Up Process”, California Management Review, 15(3), pp. 91-99.
  • KÖKSAL, K., Eroğluer, K., & Yapar, H. (2018), “Psikolojik Sözleşme İhlalinin Yenilikçi Davranışa Etkisi: Örgütsel Sessizliğin Rolü: Savunma Sanayinde Bir Uygulama”, Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 17. UİK Özel Sayısı, ss. 687-696.
  • LEVINSON, H., Price, C. R, Munden, K. J. Mandl, H. J. & Solley, C. M. (1962). Men, Management and Mental Health, Boston: Harvard University Press.
  • MAYNES, T. D., & Podsakoff, P. M. (2014). “Speaking More Broadly: An Examination of the Nature, Antecedents, and Consequences of An Expanded set of Employee Voice Behaviors”, Journal of Applied Psychology, 99(1), pp. 87-112.
  • Mc DONALD, D. J., & Makin, P. J. (2000). “The Psychological Contract, Organisational Commitment and Job Satisfaction of Temporary Staff”, Leadership & Organization Development Journal, 21(2), pp. 84-91
  • MILLWARD, L. J., & Brewerton, P. M. (1999). “Contractors and Their Psychological Contracts”, British Journal of Management, 10(3), pp. 253-274.
  • MILLWARD, L. J., & Hopkins, L. J. (1998). “Psychological Contracts, Organizational and Job Commitment”, Journal of Applied Social Psychology, 28(16), pp. 1530-1556.
  • MİMAROĞLU, H. (2008). Psikolojik Sözleşmenin Personelin Tutum ve Davranışlarına Etkileri: Tıbbi Satış Temsilcileri Üzerinde Bir Araştırma, (Doktora Tezi), Adana: Çukurova Üniversitesi.
  • MİMAROĞLU ÖZGEN, H. (2010), “Psikolojik Sözleşme ve Boyutlarının Güven Üzerindeki Etkileri: Sivas İli Kamu Sağlık Personeli Üzerinde Bir Araştırma”, 18. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi, 20-22 Mayıs 2010, Adana, ss. 747- 759.
  • MİMAROĞLU ÖZGEN, H., & Özgen, H. (2010). “Psikolojik Sözleşme ve Boyutlarının İş Tatmini Örgütsel Bağlılık ve işten Ayrılma Niyetine Etkileri: Tıbbi Satış Temsilcileri Üzerinde Bir Araştırma”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(1), ss. 1-19.
  • MORRISON, E. W. (2014). “Employee Voice and Silence”, Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior. 1(1), pp. 173-197.
  • MORRISON, E. W., & Robinson, S. L. (1997). “When Employees Feel Betrayed: A Model of How Psychological Contract Violation Develops”, Academy of Management Review, 22(1), pp. 226-256.
  • ÖRÜCÜ, E., & Uzun, İ.(2018). “Psikolojik Sözleşme İhlal Algısının Örgütsel Sessizlik Üzerindeki Etkisi”, Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi 19 (41), ss. 141-160.
  • ÖZLER, D. E., & Ünver, E. (2012). “Psikolojik Sözleşmenin İş Tatmini Üzerindeki Etkisini Belirlemeye Yönelik Bir Araştırma”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(2), ss. 325-351.
  • ÖZTÜRK, E. (2006). Çoklu Doğrusal Regresyon Modeli, İçinde: Ş.Kalaycı (Ed). SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri, Asil Yayın Dağıtım Ankara, ss. 259-269.
  • PALALAR Alkan, D., & Çankır, B. (2016). “Lider Üye Etkileşiminin Pozitif Ses Çıkartma Davranışı Üzerindeki Etkisinde Dağıtım Adaletinin Aracılık Etkisi”, TURAN-SAM Uluslararası Bilimsel Hakemli Dergisi, 8(32), ss. 472-481.
  • PAUL, R. J., Niehoff, B. P., & Turnley, W. H. (2000). “Empowerment, Expectations, and The Psychological Contract—Managing The Dilemmas and Gaining The Advantages”, The Journal of Socio-Economics, 29(5), ss. 471-485.
  • PREMEAUX, S. F., & Bedeian, A. G. (2003). “Breaking The Silence: The Moderating Effects of Self‐Monitoring in Predicting Speaking up in The Workplace”, Journal of Management Studies, 40(6), pp. 1537-1562.
  • QI, Y. & Ming-Xia, L. (2014). “Ethical Leadership, Organizational Identification And Employee Voice: Examining Moderated Mediation Process in The Chinese Insurance Industry”, Asia Pacific Business Review, 20(2), pp. 231-248.
  • RAJA, U., Johns, G., & Ntalianis, F. (2004). The Impact of Personality on Psychological Contracts, Academy of Management Journal, 47(3), 350-367.
  • RAYTON, B. A., & Yalabık, Z. Y. (2014). “Work Engagement, Psychological Contract Breach and Job Satisfaction”, The International Journal of Human Resource Management, 25(17), pp. 2382-2400.
  • ROBINSON, S. L. (1996). “Trust and Breach of The Psychological Contract”, Administrative Science Quarterly, 41(4), pp. 574-599.
  • ROBINSON, S. L., Kraatz, M. S., & Rousseau, D. M. (1994). “Changing Obligations and The Psychological Contract: A Longitudinal Study”, Academy of Management Journal, 37(1), pp. 137-152.
  • ROUSSEAU, D. M. (1990). “New Hire Perceptions of Their Own and their Employer's Obligations: A Study of Psychological Contracts”, Journal of Organizational Behavior, 11(5), pp. 389-400.
  • ROUSSEAU, D. M. (2000). Psychological Contract Inventory Technical Report, Pittsburgh: Carnegie Mellon University.
  • ROUSSEAU, D. M. (2004). “Psychological Contracts in The Workplace: Understanding The Ties that Motivate, Academy of Management Perspectives”, 18(1), pp. 120-127.
  • ROUSSEAU, D. M., & McLean Parks, J. (1993). “The Contracts of Individuals and Organizations”, Research in Organizational Behavior, 15, pp. 1-43.
  • SELEKLER, Z. O. (2007). Öğretmenlerde Örgütsel Adalet ve Psikolojik Sözleşme İhlal Algısı, (Yüksek Lisans Tezi), Kocaeli: Kocaeli Üniversitesi.
  • STURGES, J., Conway, N., Guest, D., & Liefooghe, A. (2005). “Managing The Career Deal: The Psychological Contract as A Framework for Understanding Career Management, Organizational Commitment and Work Behavior”, Journal of Organizational Behavior, 26(7), pp. 821-838.
  • ŞENER, Ü. E., Çetinkaya, Ü. F. F., Yüksel, A. N., & Akkoca, Y. (2018). “Pozitif Ses Çıkartma Davranışının Öncülü Olarak İletişim Doyumu”, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(2), ss. 165-175.
  • TAMBAY, A. (2018), İş Sağlığı ve Güvenliği Uygulamalarının Örgütsel Bağlılığa Etkisinde Psikolojik Sözleşmenin Aracılık Rolü: Çimento Sektöründe Bir Araştırma, (Doktora Tezi), Konya: Selçuk Üniversitesi.
  • TEKLEAB, A. G., Takeuchi, R., & Taylor, M. S. (2005). “Extending The Chain of Relationships among Organizational Justice, Social Exchange, and Employee Reactions: The Role of Contract Violations”, Academy of Management Journal, 48(1), pp. 146-157.
  • TOPALOĞLU, H., & Arastaman, G. (2017). “Örgütlerde Psikolojik Sözleşme Üzerine Kuramsal Bir Değerlendirme”, Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, 1(2), ss. 25-36.
  • TOPÇU, M. K. (2015). Çalışanların Kişilik Özelliklerinin Örgütsel Özdeşleşme ve İşten Ayrılma Niyeti Üzerine Etkisinde Psikolojik Sözleşme Algısının Rolü, (Doktora Tezi), Ankara: TC Kara Harp Okulu Savunma Bilimleri Enstitüsü.
  • TORUN, A., & Üçok, D. (2014). “Tükenmişliği Etkileyen Olumsuz Tutum ve Beklentiler: Sinik Tutum ve Psikolojik Sözleşme İhlali Algısı Üzerine Bir Araştırma”, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 28(1), ss. 231-250
  • VAN Dyne, L., Ang, S., & Botero, I. C. (2003). “Conceptualizing Employee Silence and Employee Voice as Multidimensional Constructs, Journal of Management Studies”, 40(6), pp. 1359-1392.
  • YENER, S. (2017). “Psikolojik Rahatlık Algısının İşgören Sesliliği ve Takım İşbirliği Arasındaki İlişkide Aracı Değişken Rolü”, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(2), ss.187-204.
  • YILMAZ, A. (2012). Psikolojik Sözleşme ve Örgütsel Güven Arasındaki İlişkinin Analizi: Teorik ve Uygulamalı Bir Çalışma, (Doktora Tezi), Konya: Selçuk Üniversitesi.
  • ZHOU, J., Plaisent, M., Zheng, L., & Bernard, P. (2014). “Psychological Contract, Organizational Commitment and Work Satisfaction: Survey of Researchers in Chinese State-Owned Engineering Research Institutions”, Open Journal of Social Sciences, 2(9), pp. 217-225.
Primary Language tr
Subjects Management
Journal Section Articles
Authors

Orcid: 0000-0002-7428-1322
Author: Mutlu TOKMAK
Institution: Jandarma Genel Komutanlığı, Karacabey İlçe Jandarma Komutanlığı
Country: Turkey


Bibtex @research article { busbed502365, journal = {Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi}, issn = {1309-6672}, eissn = {2618-6322}, address = {Bingol University}, year = {2019}, volume = {9}, pages = {587 - 604}, doi = {10.29029/busbed.502365}, title = {İŞLEMSEL VE İLİŞKİSEL PSİKOLOJİK SÖZLEŞMENİN İŞGÖRENLERİN POZİTİF SES DAVRANIŞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİNE YÖNELİK AMPİRİK BİR ARAŞTIRMA}, key = {cite}, author = {TOKMAK, Mutlu} }
APA TOKMAK, M . (2019). İŞLEMSEL VE İLİŞKİSEL PSİKOLOJİK SÖZLEŞMENİN İŞGÖRENLERİN POZİTİF SES DAVRANIŞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİNE YÖNELİK AMPİRİK BİR ARAŞTIRMA. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9 (17), 587-604. DOI: 10.29029/busbed.502365
MLA TOKMAK, M . "İŞLEMSEL VE İLİŞKİSEL PSİKOLOJİK SÖZLEŞMENİN İŞGÖRENLERİN POZİTİF SES DAVRANIŞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİNE YÖNELİK AMPİRİK BİR ARAŞTIRMA". Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 9 (2019): 587-604 <http://busbed.bingol.edu.tr/issue/44814/502365>
Chicago TOKMAK, M . "İŞLEMSEL VE İLİŞKİSEL PSİKOLOJİK SÖZLEŞMENİN İŞGÖRENLERİN POZİTİF SES DAVRANIŞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİNE YÖNELİK AMPİRİK BİR ARAŞTIRMA". Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 9 (2019): 587-604
RIS TY - JOUR T1 - İŞLEMSEL VE İLİŞKİSEL PSİKOLOJİK SÖZLEŞMENİN İŞGÖRENLERİN POZİTİF SES DAVRANIŞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİNE YÖNELİK AMPİRİK BİR ARAŞTIRMA AU - Mutlu TOKMAK Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.29029/busbed.502365 DO - 10.29029/busbed.502365 T2 - Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 587 EP - 604 VL - 9 IS - 17 SN - 1309-6672-2618-6322 M3 - doi: 10.29029/busbed.502365 UR - https://doi.org/10.29029/busbed.502365 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Bingöl University Journal of Social Sciences Institute İŞLEMSEL VE İLİŞKİSEL PSİKOLOJİK SÖZLEŞMENİN İŞGÖRENLERİN POZİTİF SES DAVRANIŞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİNE YÖNELİK AMPİRİK BİR ARAŞTIRMA %A Mutlu TOKMAK %T İŞLEMSEL VE İLİŞKİSEL PSİKOLOJİK SÖZLEŞMENİN İŞGÖRENLERİN POZİTİF SES DAVRANIŞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİNE YÖNELİK AMPİRİK BİR ARAŞTIRMA %D 2019 %J Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi %P 1309-6672-2618-6322 %V 9 %N 17 %R doi: 10.29029/busbed.502365 %U 10.29029/busbed.502365
ISNAD TOKMAK, Mutlu . "İŞLEMSEL VE İLİŞKİSEL PSİKOLOJİK SÖZLEŞMENİN İŞGÖRENLERİN POZİTİF SES DAVRANIŞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİNE YÖNELİK AMPİRİK BİR ARAŞTIRMA". Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 9 / 17 (April 2019): 587-604. https://doi.org/10.29029/busbed.502365